Raporty / Jak badamy branżę
Raport o branży odpowiada na pytania właściciela firmy: w złotych, z datą i bez porad
Każdy raport IWPB powstaje według tego samego przepisu, więc raporty o różnych branżach da się porównać, a każdą liczbę sprawdzić u źródła.
- Każda liczba ma źródło, okres i opis, kogo dotyczy.
- Kwoty podajemy w złotych na przeciętną firmę każdej wielkości, a gdzie się da, na etat.
- Scenariusz to rachunek warunkowy, nie prognoza.
- Pokazujemy dane i to, co z nich wynika. Nie mówimy firmie, co ma zrobić.
Dziewięć pytań, dziewięć części raportu
Każda część odpowiada na jedno pytanie właściciela firmy.
Każda część odpowiada na pytanie, które zadaje sobie właściciel. Jeśli jakaś część nie pomaga w żadnej decyzji, nie trafia do raportu.
Zobacz raport o meblach (PDF)| Pytanie właściciela | Część raportu | Na czym stoi |
|---|---|---|
| Jak idzie mojej branży i firmom mojej wielkości? | W skrócie i „Ile zostaje ze 100 zł przychodu” | sprawozdania finansowe firm do GUS za półrocze i rok: branża osobno dla firm małych (10–49 pracujących), średnich (50–249) i dużych (250 i więcej), rodzaje działalności dla całej branży |
| Czy tylko u mnie tak jest? | porównania w każdej części | ta sama miara w innych branżach, rok wcześniej i w firmach innej wielkości |
| Co się teraz zmienia? | Trendy: najbliższy rok | nastroje i zamówienia, koszty i ceny, gotówka w obrocie, import i eksport, liczba firm, ludzie |
| Co się zmienia od lat i co to znaczy za 3–5 lat? | Trendy długie | handel zagraniczny od 10 lat, liczba firm od 11 lat, ceny surowców i energii, płaca minimalna |
| Co tu jest dobre, a co złe? | SWOT branży | punkty z liczbą, na tle innych branż |
| Z czym branża będzie się mierzyć? | Co to znaczy dla firm z branży | zestawienie słabych stron z zagrożeniami i szansami |
| Co może się stać w ciągu roku i ile to kosztuje firmę jak moja? | Scenariusze | rachunek „jeśli X, to Y zł” na liczbach z raportu |
| Gdzie jest szansa, której nie widać z jednej firmy? | Gdzie widzimy szansę | luka, która dotyczy co najmniej 30 firm i którą widać w złotych |
| Skąd to wiecie i jak to wygląda u mnie? | Źródła i „Firma na tle raportu” | źródło, okres i sposób liczenia każdej liczby; porównanie konkretnej firmy na zlecenie |
Branża i jej otoczenie w danych publicznych
Sprawozdania firm, rejestr, ankiety koniunktury, handel zagraniczny i przepływy między branżami.
Raport patrzy na otoczenie firmy: na jej branżę z podziałem na wielkość firm i rodzaje działalności, na branże, od których kupuje i którym sprzedaje, na nastroje i handel zagraniczny.
- Sprawozdania finansowe firm
- Rejestr firm
- Ankiety koniunktury
- Handel zagraniczny
- Kto od kogo kupuje
Branża od środka
Sprawozdania, które firmy od 10 pracujących składają do GUS, osobno według wielkości firmy i rodzaju działalności. Rejestr REGON: ile podmiotów jest zarejestrowanych w branży i jak to się zmienia od 11 lat. Kwoty przeliczamy na przeciętną firmę każdej wielkości, a gdzie się da, na etat.
Otoczenie branży
Ankieta koniunktury GUS: nastroje, zamówienia i to, co firmy same wskazują jako ograniczenia. Dane Eurostatu o handlu zagranicznym, cenach i koszcie pracy. Tablice przepływów między branżami: od kogo branża kupuje i komu sprzedaje.
Nie przepisujemy wniosków z raportów pisanych pod ocenę kredytową, promocję albo lobbing. Korzystamy z danych źródłowych i liczymy sami.
SWOT, w którym każdy punkt ma liczbę
Mocna strona to miara z porównaniem, nie przymiotnik.
„Mocna strona” to nie przymiotnik. To miara, w której branża wypada dobrze w jednym z trzech porównań: z tą samą branżą w Unii, w Niemczech i w Czechach albo z podobnymi branżami w Polsce; z innymi branżami pod względem tego, jak bardzo mniejsze firmy odstają od większych; z własnymi poprzednimi latami, gdy zmiana jest większa niż w zwykłym roku. Przy każdym punkcie piszemy, z czym go porównaliśmy.
- Do czterech punktów w polu: najpierw to, co zmienia wynik branży w złotych, potem kwoty, które są zagrożone.
- Przy każdym punkcie: liczba, źródło i okres. Punkt ocenia całą branżę; dopisek pokazuje, która wielkość firm za nim stoi.
- Puste pole jest lepsze niż wypełniacz: jeśli dane nie pokazują mocnej strony, piszemy to wprost.
Trendy: co już widać i co nadchodzi
Najbliższy rok w liczbach, kolejne 3–5 lat jako rachunek warunkowy.
Najbliższy rok opisujemy liczbami. Na kolejne 3–5 lat pokazujemy kierunek z ostatnich 5–10 lat, a gdzie się da, liczymy, co wyjdzie, jeśli to tempo się utrzyma. To rachunek warunkowy, nie prognoza.
Najbliższy rok
Zawsze tych samych pięć obszarów: popyt, koszty, gotówka, konkurencja i ludzie. Każda zmiana ma punkt odniesienia: rok wcześniej, normę dla tego miesiąca albo podobne branże. Obszar bez zmian dostaje jedno zdanie „bez zmian poza normą”, bo to też informacja.
Od lat i na 3–5 lat
Kierunek z 5–10 lat danych: handel zagraniczny, liczba firm według wielkości, ceny surowców i energii, płaca minimalna. Jeśli tempo z tych lat się utrzyma, pokazujemy, co to znaczy za 3–5 lat — jako rachunek warunkowy, nie prognozę. Hasła, które pasują do każdej branży, do raportu nie trafiają.
Z czym branża będzie się mierzyć
Dwa punkty SWOT łączymy tylko rachunkiem w złotych.
Problemów nie wpisujemy z głowy. Łączymy dwa punkty SWOT tylko wtedy, gdy liczba z jednego jest częścią rachunku drugiego, a wynik podajemy w złotych.
Na przykład: ile z każdych 100 zł przychodu firma z branży wydaje na energię, razy wzrost cen energii — tyle traci z każdych 100 zł przychodu, jeśli nie podniesie cen.
Scenariusze: jeśli X, to Y zł
Warunek zapisany liczbą, skutek w złotych dla przeciętnej firmy każdej wielkości.
Scenariusz to rachunek warunkowy, a nie prognoza: warunek zapisany liczbą i skutek w złotych dla przeciętnej firmy każdej wielkości.
- Krok 1Założenia
Wypisujemy, na czym dziś stoi branża, np. główny rynek zbytu albo termin płatności u dostawców.
- Krok 2Jeden lub dwa czynniki
Te, które najmocniej zmieniają wynik w złotych i są najmniej pewne.
- Krok 3Skala ruchu
Typowy zakres zmian czynnika z ostatnich 10 lat. Najgorszy rok podajemy osobno. Gdy historia jest krótsza niż 5 lat, przyjmujemy umowny ruch i tak go podpisujemy. Własnych prognoz nie robimy.
- Krok 4Sygnały
Który wskaźnik, gdzie i jak często sprawdzać, żeby wiedzieć, który scenariusz się spełnia.
Na przykład: jeśli koszt etatu w branży rośnie szybciej niż przychód na etat, różnicę przeliczamy na złote ze 100 zł przychodu i na przeciętną firmę każdej wielkości, z założeniami podanymi obok. Niepewność podajemy liczbą, od–do, a nie słowami „być może”.
Jak wybieramy szansę, którą pokazujemy w raporcie
Najpierw liczba z danych, potem nasza ocena. Nigdy odwrotnie.
Szansa trafia do raportu, gdy spełnia trzy warunki naraz.
Dotyczy co najmniej 30 firm jednej wielkości
Podajemy, ilu, według sprawozdań do GUS i rejestru.
Widać ją w złotych
Kwota dla przeciętnej firmy i łącznie dla całej grupy firm.
Jednej firmie trudno wykorzystać ją samej
Powód, na przykład koszt stałej obecności u odbiorców za granicą, dane z wielu firm, siła w negocjacjach, kapitał albo przepisy, podpisujemy jako naszą ocenę. Szansa, którą firma wykorzysta sama, nie trafia do raportu.
Jeśli sami angażujemy się w przedsięwzięcie wokół takiej szansy (MŚP Ventures), piszemy to przy niej wprost.
Czego nie robimy i jak sprawdzamy przed publikacją
Bez porad i własnych prognoz; najważniejsze liczby liczone drugi raz.
Czego nie robimy
- Nie mówimy firmie, co ma zrobić. Pokazujemy dane i to, co z nich wynika.
- Nie podajemy własnych prognoz liczbowych na lata.
- Brak danych to „brak danych”, nigdy zero.
- W raporcie publicznym nie oceniamy pojedynczych firm. Porównanie konkretnej firmy z branżą robimy na zlecenie.
Jak sprawdzamy przed publikacją
- Każda liczba ma źródło, okres i opis, kogo dotyczy.
- Najważniejsze liczby liczymy drugi raz, niezależnie.
- Przy każdej liczbie sprawdzamy, z czego jest liczona: odsetek czego, średnia z czego.
- Raport czytamy pod kątem poprawności liczb, czytelności, przydatności dla właściciela firmy i zrozumiałości dla osoby spoza branży.
Zobacz przepis w działaniu
Raport o meblach jest napisany według tego przepisu: od trzech zdań „W skrócie” po źródło każdej liczby.